بیلیارد آنلاین

نگاهی بر تاریخچه ی بیلیارد

نگاهی بر تاریخچه ی بیلیارد

بیلیارد از آن دسته بازی هایی است که هنوز هم با گذشت سالها از ابداع آن طرفداران پر و پا قرص خود را دارد.

این بازی در گذشته های دور توسط اقشار مختلف مردم مورد استقبال بوده است. از شاه و درباریانش گرفته تا مردم به اصطلاح عادی و عوام، همگی شیفته ی این بازی ساده و در عین حال چالش برانگیز بوده اند. سر و کله ی بیلیارد در تاریخ، جایی حوالی قرن 15 و در اروپای شمالی پیدا شد.

این بازی شروع متفاوت و جالب توجهی در تاریخ داشته است. جالب است بدانید که بیلیارد در ابتدا به شکل امروزی آن و روی میز بازی نمی شده است. شکل امروزی بیلیارد نتیجه ی تحول و تکامل آن در طی تاریخ بازی ها بوده است.

بیلیارد از آن قسم بازی هایی بود که روی چمن بازی می شد؛ چیزی شبیه به بازی کروکت امروزی.

پروسه ی تبدیل شدن این بازی به شکل امروزشی اش، از منتقل کردن آن از بیرون به داخل فضای بسته شروع شد. قرار شد که از آن پس، بازی بیلیارد روی میز انجام شود. از یک پارچه ی سبز رنگ هم برای شبیه سازی و منتقل کردن حال و هوای چمن و فضای باز به بازی استفاده شد. (خب چرا بازی رو در همون فضای باز ادامه ندادند اگر انقدر حس و حال چمن برایشان حیاتی بود؟)

تحول جالب دیگری که در برای این بازی رخ داد، تغییر چوب آن و تکنیک ضربه ی آن بود. در شکل ابتدایی بازی، به جای چوب بیلیارد از یک چوب گرز مانند استفاده می شد. و بجای ضربه زدن به توپ، آن را با چوب هل داده و در طی مسیر هدایتش میکردند.

اختراع چوب امروزی بیلیارد، یک قرن بعد از پیدایش این بازی رخ داد یعنی حدودا اواخر قرن 16 میلادی.

برای درک بهتر ادامه ی این مطلب، ابتدا بهتر است این را بدانید که چوب بیلیارد، به شکل امروزی اش، cue نام دارد.

آن زمانی که بیلیارد با گرز بازی میشد (!)، یک مشکلی در حین بازی پیش می آمد و آن هم این بود که وقتی توپ به کناره های حفره ها میرسید، نوابغ از ادامه ی بازی عاجز میشدند زیرا سر چوب هایشان برای هدایت توپ به داهل حفره زیادی بزرگ بود، در نتیجه چوبشان را برعکس کرده و با دسته ی آن به توپ ضربه میزدند.

نام دسته ی گرزشان queue (بخوانید کی یو) و به معنای "دُم" بود. پس وقتی چوب جدید اختراع شد که همان کار دسته ی گرز را برایشان انجام میداد، نامش را cue گذاشتند (دوباره بخوانید "کی یو".)

تبعیض میان زنان و مردان، اینجا نیز وارد صحنه میشود و باعث میشود که زنان در ابتدا مجاز به استفاده ازCue نبوده باشند و همچنان به استفاده از گرز مجبور بودند.

پس از کمی بررسی و جست و جو، چیزی که دستگیر من شد، این بود که به زنان در استفاده از این چوب های جدید و نازک اطمینان نداشتند؛ زیرا باورشان این بود که آنها با سر نازک چوب، پارچه ی سبز روی میز را پاره خواهند کرد (یک دقیقه سکوت.)

در نقطه ای از تاریخ این بازی، یکی از بازیکنان به این نتیجه رسید که اگر از گچ استفاده کند، میتواند اصطکاک بیشتری بین چوب و توپ بازی ایجاد کند و این پیشرفت چشمگیری در بهبود عملکرد و اجرای آنها ایفا کرد. در نزدیکی قرن 18 هم یک سَری چرمی برای نوک چوب ها ابداع شد که باعث شد دامنه ی حرکات بازیکنان متنوع تر شود.


 

تا سال 1835، جنس میزهای بیلیارد از چوب بود. بعد ها از تخته هایی از جنس سنگ برای آن استفاده شد به دلیل مقاومت بالاتری که این نوع میزها برای بازی داشتند و همچنین در طی زمان دچار تاب برداشتن نمیشدند مثل اتفاقی که برای میزهای چوبی میفتاد.

در سال 1845، چارلز گوودیر پروسه ی جوش اکسیژن لاستیک رو کشف کرد که طی آن لاستیک را به کالاهایی بسیار بادوام تبدیل میکردند. از این امکان برای زیرسازی بهتر میزهای بیلیارد استفاده شد.

تا قبل از قرن 18 هیچ نسبت و سایز تعریف شده ای برای میزهای بیلیارد وجود نداشت و میزها کاملا دِلی و عشقی ساخته میشدند. اما در قرن 18 یک نسبت 2 به 1 برای میزها به عنوان استاندارد تعریف شد. طول میز باید 2 برابرعرض آن ساخته میشد.

سال 1850، سالی بود که میتوان گفت میز بیلیارد، دیگر اساسا به شکل فرم امروزی آن درآمد. تجهیزات بازی بیلیارد بعد از سال 1800 و در انگلستان، با روندی صعودی شروع به توسعه یافتن کردند و دلیل آن هم مشخصا انقلاب صنعتی بود.

بازی بیلیارد در انواع مختلفی گسترش و تحول یافت.


 

  • در بریتانیا، بیلیاردی که اغلب بازی میشد، "بیلیارد انگلیسی" نام داشت. این بازی از 1770 تا 1920 در بریتانیا طرفدار داشت. این بازی با سه توپ و شش حفره، روی یک میز مستطیلی بزرگ انجام میشد. البته سنت این بازی هنوز کاملا از بین نرفته است و از طریق بازی "اسنوکر" به دنیای امروز نیز منتقل شده است.

اسنوکر، بازی پیچیده و در عین حال جذابی است. این بازی هم جنبه های تهاجمی و هم دفاعی دارد. تجهیزاتش هم همان تجهیزات بیلیارد انگلیسی است فقط با این تفاوت که بجای 3 توپ، با 22 توپ بازی می شود. بریتانیایی ها اشتیاق خیلی زیادی برای بازی "اسنوکر" دارند. تنها چیزی که میتواند با اشتیاق آنها برابری کند، علاقه ی آمریکایی ها به بازی بیسبال است. "اسنوکر" نیز میان بریتانیایی ها همانقدر محبوب است.


 

  • در آمریکا، مدل محبوب بیلیارد که تا 1870 بازی می شد، بازی ای بود که با 4 توپ (2 تا سفید و 2 تا قرمز) و روی میز 12 فوتی و با 4 حفره انجام میشد. این بازی را هم میتوان فرمتی از بیلیارد انگلیسی به حساب آورد. در چند صورت میتوان امتیاز گرفت در این بازی. اولی، انداختن توپ ها در حفره است. روش بعد، لمس کردن کیو بال (توپ سفید بازی) است. و آخری نیز ضربه ی کاروم (Carom) است. ضربه ی کاروم، به ضربه ای میگویند که دوتا از توپ های رنگی در یک ضربه به صورت هم زمان هدف گرفته شوند. با تعداد زیاد توپ ها، امکان ثبت امتیاز به صورت های مختلفی وجود داشت و حتی ممکن بود تا 13 امتیاز با یک امتیاز گرفته شود.

از بیلیارد 4-توپ آمریکایی دو مدل دیگر از بازی بیلیارد به وجود آمد که البته هر دو در محبوبیت از خود بیلیارد آمریکایی پیشی گرفتند.

یکی از آنها از کاروم ساده استفاده می کرد و با سه توپ و یک میز بدون حفره بازی می شد و تقریبا میتوان گفت که مادر تمام بازی های کاروم محسوب می شود.

بازی دیگری که از بیلیارد آمریکایی به وجود آمد، بازی با 15 توپ است؛ که از خود این بازی نیز "بیلیاردهای حفره دار" امروزی به وجود آمدند.


 

  • بیلیارد 15-توپه همانطور که از نامش پیداست با 15 توپ بازی می شد که این توپ ها از 1 تا 15 شماره گذاری میشدند. هروقت بازیکنی توپی را در حفره می انداخت، امتیازی مساوی با شماره ی روی توپ دریافت می کرد. مجموع امتیازهای موجود روی توپ ها برابر 120 می شد؛ پس اولین کسی که به بیش از نیمی از امتیازها، یا همان 61 میرسید، برنده ی بازی بود. از این رو، این بازی "61 پول" نیز نامیده میشد. پول یا همان Pool، نام دیگر بازی بیلیارد است. این بازی در اولین مسابقات قهرمانی بیلیارد آمریکا که در 1878 برگزار شد نیز استفاده شد و قهرمان آن Cyrille Dion کانادایی بود. بعد ها در 1888 بالاخره به ذهنشان خطور کرد که شمردن تعداد توپ های در حفره انداخته شده منصفانه تر است تا اینکه شماره ی روی توپ ها را با هم جمع بزنند.

در نتیجه بیلیارد پیوسته جایگزین بیلیارد 15-توپه در مسابقات قهرمانی شد.

بیلیارد پیوسته به این صورت است که بازیکنی که آخرین توپ یک سِت را در حفره بیندازد، ست بعدی را هم خودش شروع می کند. و امتیازش هم بین ست ها به طور پیوسته محاسبه می شود.

  • بیلیارد هشت-توپه در 1900 ابداع شد و 9-توپه نیز در 1920.


 

لغت «بیلیارد» برای اشاره به همه ی بازی هایی که روی یک میز بیلیارد بازی می شوند، استفاده می شود اما برخی مردم از لغت بیلیارد صرفا به منظور بازی های کاروم استفاده می کنند و برای بازی هایی که توپ را در حفره می اندازند از لغت Pool استفاده می کنند.


 

بیلیارد در زمان جنگ

از سال 1878 تا 1956، مسابقات قهرمانی بیلیارد هر ساله برگزار میشدند. زمان هایی نیز بود که اخبار مسابقات بیلیارد پوشش گسترده تری نسبت به سایر اخبار روز دریافت میکردند. حتی در زمان جنگ های داخلی، زمان هایی بود که اخبار بیلیارد حتی اخبار جنگ را نیز کنار می زدند. بازیکنان بیلیارد از چنان شهرتی برخوردار بودند که تصاویر آنها روی کارتهای سیگارها چاپ می شدند.

بیلیارد راه خود را به نقاط جنگی نیز باز کرد و به عنوان یک بازی فرح بخش برای سربازان به مناطق جنگی راه یافت. بازیکنان حاذق نیز از پست های نظامی دیدن می کردند و نمایشگاه هایی برگزار می کردند. برخی حتی در صنایع دفاعی مشغول به فعالیت شدند.

اما این بازی بعد از جنگ با وضعیت چندان جالبی روبرو نبود. جان سالم به در بردن از جنگ برای این بازی، از وارد شدن به آن سخت تر بود.

سربازانی که از جنگ برمی گشتند، آماده ی خریدن خانه و رسیدگی به زندگی شغلی شان بودند و دیگر بازی بیلیارد همچون سابق جذابیتی برایشان نداشت.

کم کم اتاق های بیلیارد یکی پس از دیگری بسته شدند و جایی در حوالی 1950 دیگر به نظر می رسید که این بازی به دست فراموشی سپرده خواهد شد.


 

پاول نیومن و بیلیارد

دو اتفاق بودند که بیلیارد را نجات دادند.

اولی اکران فیلم “The Hustler” در 1961 بود با بازی "پاول نیومن".

در ادامه ی دهه ی شصت، بیلیارد دوباره گُل کرد اما این رونق هم دیری نپایید و بخاطر جنگ ویتنام و برخی دغدغه های اجتماعی دوباره با کم لطفی مواجه شد.

اما باز هم این بار همان ناجی افسانه ای بیلیارد، پاول نیومن به نجات دوباره ی آن برخاست. در 1986، فیلم “The Color of Money”، که در ادامه ی فیلم قبلی، ساخته شد، هیجان و اشتیاق بازی بیلیارد را به نسل جدید هم منتقل کرد. اتاق های جدید مجللی برای بازی بیلیارد بازگشایی شدند که با سلیقه ی نسل جدید جور باشند و از هیچ نظر شبیه به اتاق های بیلیارد قدیمی نبودند.

این روند در 1987 شروع شد و از آن زمان رو به رشد بوده است.


 


 

زنان و بیلیارد

در 1920، اگر به یک اتاق بیلیارد سر میزدید، با محیطی مواجه میشدید که در آن مردان جمع میشدند برای سیگار کشیدن، دعوا کردن، شرط بندی و بازی.

اتاق های امروزی هیچ شباهتی به اتاق های آن زمان با آن اتمسفر ندارند.

محیط های بیلیارد تا همین اخیرا، تحت تسلط مردان بودند و زنان را بین خودشان پذیرا نبودند. اما با تمام این ها، زنان از همان زمان ابداع این بازی، بازیکنانی بسیار مشتاق و مستعد بودند. اما به دلیل تمام محدودیت هایی که برای زنان وجود داشت و حمایتی که از سمت خانواده و دوستان برای تلاش هایشان دریافت نمی کردند، مهارت های آنان در این بازی به شکوفایی کامل نرسیده بود. کمتر مربی بیلیاردی که زن باشد را در آن زمان می شد یافت. اما امروزه با متعادل شدن محیط برگزاری بازی ها و از بین رفتن بسیاری از کلیشه های جنسیتی، عرصه برای رشد و شکوفایی مهارت زنان در این بازی فراهم شده است و شاهد پیشرفت این بازی به مراحل بالاتر آن توسط زنان هستیم.